ทำแบรนด์ตัวเองคุ้มไหม สำหรับร้านขายเดือนละไม่กี่หมื่น

เพื่อนแม่ค้าในไลฟ์เดียวกันเพิ่งเปลี่ยนกล่องสินค้าใหม่ มีโลโก้ตัวเองปั๊มทอง มีชื่อแบรนด์ที่ตั้งเอง ยอดขายเดือนนั้นพุ่งขึ้นเห็นได้ชัด คุณเห็นแล้วก็เริ่มคิดว่าร้านของคุณควรมีโลโก้และชื่อแบรนด์เองบ้างไหม

ตอนนี้ร้านคุณขายเดือนละสามหมื่นถึงห้าหมื่นบาท ยังใช้กล่องเปล่าจากซัพพลายเออร์ ไม่มีสติกเกอร์ ไม่มีชื่อร้านติดบนตัวสินค้าเลย คำถามที่ค้างอยู่ในหัวคือ ทำแบรนด์ตอนนี้จะคุ้มไหม หรือร้านยังเล็กเกินไปจนเสียเงินเปล่า

คำตอบไม่ได้ขึ้นกับว่าร้านใหญ่แค่ไหน แต่ขึ้นกับสามเรื่องที่คุณเช็คได้เองภายในคืนนี้

ความอยากทำแบรนด์มักเกิดตอนเห็นร้านอื่นทำแล้วดูดี ไม่ใช่ตอนที่ร้านตัวเองพร้อม สมองมักเปรียบเทียบภาพลักษณ์ก่อนเปรียบเทียบตัวเลข เห็นกล่องสวยของร้านอื่นแล้วรู้สึกว่าร้านตัวเองดูไม่มืออาชีพ ทั้งที่ยอดขายอาจจะดีกว่าร้านนั้นด้วยซ้ำ

อีกสาเหตุคือซัพพลายเออร์และโรงงานหลายเจ้าเสนอบริการทำแบรนด์พ่วงมากับการสั่งของ ทำให้ดูเหมือนเป็นขั้นตอนปกติที่ทุกร้านต้องทำ ทั้งที่ความจริงแบรนด์เป็นการลงทุนที่ต้องคืนทุนได้ ไม่ใช่ของตกแต่งที่มีก็ดีไม่มีก็ได้ อันนี้หลายคนพลาดกัน ถ้าลงทุนไปแล้วลูกค้าไม่ได้ซื้อซ้ำเพราะจำชื่อแบรนด์ได้ เงินก้อนนั้นก็จมอยู่ในกล่องเปล่า

เช็คสามข้อนี้ก่อนตัดสินใจทำแบรนด์

ก่อนเสียเงินทำโลโก้หรือสั่งกล่องพิมพ์ลาย ให้คุณเช็คสามข้อนี้กับร้านตัวเองก่อน ถ้าเข้าเกณฑ์อย่างน้อยสองในสามข้อ การทำแบรนด์มีโอกาสคุ้มทุนมากกว่าเสียเปล่า

ข้อแรก ลูกค้าซื้อซ้ำจากคุณโดยไม่ต้องลดราคาล่อ ลองเปิดประวัติแชทหรือออเดอร์ย้อนหลังสามเดือน นับดูว่ามีกี่คนที่ซื้อครั้งที่สองโดยไม่ได้ตามด้วยโปรลดราคา ถ้ามีสัดส่วนสูงกว่าร้านที่ต้องพึ่งโปรทุกครั้ง แปลว่าลูกค้าจำร้านคุณได้ในแบบใดแบบหนึ่งแล้ว การมีชื่อแบรนด์ชัดจะยิ่งช่วยให้เขาจำง่ายขึ้น

ข้อสอง ยอดขายนิ่งพอจะสั่งของล่วงหน้าได้ การทำแบรนด์เกือบทุกแบบต้องสั่งขั้นต่ำ ถ้ายอดยังขึ้นลงไม่แน่นอนมาก การแบกสต๊อกที่พิมพ์โลโก้ตายตัวไปแล้วเสี่ยงเป็นภาระ ตัวเลขที่พอใช้อ้างอิงคร่าวๆ คือยอดขายสินค้าตัวเดียวกันต่อเนื่องอย่างน้อยสามเดือนโดยไม่ตกฮวบ แต่ตัวเลขนี้ปรับได้ตามประเภทสินค้า ไม่ใช่มาตรฐานตายตัวที่ใช้ได้กับทุกร้าน

ข้อสาม คุณมีเงินสำรองที่เสียได้โดยไม่กระทบเงินหมุนของร้าน การทำแบรนด์คือค่าใช้จ่ายล่วงหน้าที่ยังไม่รู้ผลตอบแทนแน่นอน ถ้าเงินก้อนที่จะใช้ทำแบรนด์เป็นเงินหมุนซื้อของรอบหน้า ให้คุณพักเรื่องนี้ไว้ก่อน

แบรนด์เล็กที่สุดที่ยังนับว่าเป็นแบรนด์จริง

หลายคนเข้าใจว่าทำแบรนด์ต้องเริ่มจากโลโก้สวยๆ กับกล่องพิมพ์ลายเต็มใบ ความจริงแบรนด์เริ่มต้นได้เล็กกว่านั้นมาก และยังนับว่าเป็นแบรนด์จริงสำหรับร้านคุณ

ระดับที่เล็กที่สุดคือชื่อร้านที่เขียนเหมือนกันทุกที่ ตั้งแต่หน้าเพจ ใบเสร็จ ไปจนถึงข้อความในแชท แค่ทำให้ชื่อไม่สะกดเพี้ยนไปมา ก็เป็นจุดเริ่มของแบรนด์แล้ว ขั้นต่อมาคือสติกเกอร์ดวงเดียวติดหน้ากล่อง มีชื่อร้านกับโลโก้ง่ายๆ ใช้เงินหลักร้อยถึงหลักพันทำได้ ไม่ต้องรอสั่งกล่องพิมพ์ลายขั้นต่ำหลักพันใบ

ขั้นที่ลึกขึ้นคือกล่องหรือถุงพิมพ์ลายของตัวเอง อันนี้เริ่มมี MOQ หรือจำนวนสั่งขั้นต่ำเข้ามาเกี่ยวข้อง ต้องคำนวณให้แน่ใจว่าขายหมดภายในกี่เดือน ไม่ใช่ซื้อมาแล้วกองไว้ในบ้านสองปี

จุดที่ต้องระวังคือ อย่าข้ามขั้นตอนแรกไปทำขั้นที่ลึกที่สุดทันที ลองใช้สติกเกอร์ก่อนสักหนึ่งถึงสองเดือน ดูว่าลูกค้าพูดถึงชื่อแบรนด์ในแชทหรือรีวิวบ้างไหม ถ้าเริ่มเห็นคนพิมพ์ชื่อแบรนด์แทนคำว่าสินค้าเฉยๆ นั่นคือสัญญาณว่าคุ้มค่าที่คุณจะลงทุนขั้นถัดไป

ต้นทุนจริงที่ต้องจ่ายก่อนเห็นผลตอบแทน

ต้นทุนทำแบรนด์ไม่ได้มีแค่ค่าออกแบบโลโก้ก้อนเดียว มีหลายส่วนที่มักถูกมองข้ามจนงบบานปลาย

ค่าออกแบบโลโก้ ถ้าจ้างฟรีแลนซ์เริ่มต้นได้ตั้งแต่หลักร้อยถึงสองสามพันบาท ถ้าจ้างเอเจนซี่เต็มรูปแบบราคาขึ้นหลักหมื่นได้ง่ายๆ สำหรับร้านที่ขายเดือนละหลักหมื่นต้น ควรเริ่มที่งบหลักพันก่อน ยังไม่จำเป็นต้องจ้างเอเจนซี่

ค่าบรรจุภัณฑ์ที่พิมพ์ลาย ทั้งกล่อง สติกเกอร์ ถุง หรือฉลาก ราคาต่อชิ้นแปรผันตามจำนวนสั่ง ยิ่งสั่งเยอะราคาต่อชิ้นยิ่งถูก แต่เงินก้อนที่จ่ายครั้งเดียวก็ยิ่งสูง ต้องคำนวณคู่กับความเร็วในการขายหมด

ค่าจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ถ้าต้องการปกป้องชื่อแบรนด์ไม่ให้คนอื่นเอาไปใช้ ค่าธรรมเนียมยื่นจดต่อหนึ่งจำพวกสินค้าอยู่ที่หลักพันบาท ยังไม่รวมค่าจ้างตัวแทนถ้าใช้บริการ ขั้นนี้ยังไม่จำเป็นสำหรับร้านที่เพิ่งเริ่มทำแบรนด์ระดับสติกเกอร์ แต่ควรรู้ไว้ล่วงหน้าเผื่อแบรนด์โตขึ้น

ต้นทุนที่มองข้ามบ่อยที่สุดคือเวลา การถ่ายรูปสินค้าใหม่ทั้งหมดให้เข้ากับแบรนด์ การเขียนคำอธิบายร้านใหม่ การตอบคำถามลูกค้าที่งงว่าทำไมชื่อร้านเปลี่ยน ทั้งหมดนี้กินเวลาที่ไม่มีตัวเลขราคาแปะไว้ชัดเจน แต่เป็นเวลาที่หายไปจากการขายจริงของคุณ

ตอนติดต่อฟรีแลนซ์ครั้งแรก อย่าพิมพ์แค่ "อยากได้โลโก้ร้าน" เพราะจะได้งบประเมินที่กว้างเกินไป ลองใช้ข้อความแบบนี้แทน

"อยากได้โลโก้สำหรับร้านขายสบู่สมุนไพร ใช้กับรูปโปรไฟล์เพจ สติกเกอร์หน้ากล่อง และลายน้ำในรูปสินค้า งบไม่เกิน 1,500 บาท ขอดูผลงานเก่าที่เป็นแนวเรียบๆ ก่อนตัดสินใจค่ะ"

ข้อความนี้บอกทั้งงบ การใช้งาน และแนวที่ต้องการในข้อความเดียว ฟรีแลนซ์จะเสนอราคาได้ตรงขึ้น ไม่ต้องถามย้อนกลับหลายรอบจนเสียเวลาทั้งสองฝ่าย

ทำทีละขั้น ไม่ต้องเทหมดหน้าตัก

ร้านที่ขายเดือนละไม่กี่หมื่นไม่จำเป็นต้องทำแบรนด์ให้ครบทุกส่วนพร้อมกัน แบ่งเป็นขั้นทำได้ ใช้เงินน้อยลง และเห็นผลก่อนลงทุนก้อนใหญ่

ขั้นที่หนึ่ง ทำโลโก้และชื่อให้นิ่งก่อน ใช้แค่ในรูปโปรไฟล์ ปกเพจ และลายน้ำบนรูปสินค้า ยังไม่ต้องสั่งบรรจุภัณฑ์ใหม่ ขั้นนี้ใช้งบหลักร้อยถึงหลักพัน ทำเสร็จได้ภายในสัปดาห์เดียว

ขั้นที่สอง เพิ่มสติกเกอร์หรือการ์ดขอบคุณใส่ในกล่อง มีชื่อแบรนด์และช่องทางติดต่อ ขั้นนี้เริ่มทำให้ลูกค้าจดจำชื่อได้ตอนแกะกล่อง ใช้งบหลักพันสำหรับสั่งครั้งแรกจำนวนไม่มาก

ขั้นที่สาม เมื่อยอดขายสินค้าตัวหลักนิ่งขึ้น ค่อยสั่งบรรจุภัณฑ์พิมพ์ลายเต็มรูปแบบ ขั้นนี้ควรทำหลังผ่านขั้นที่หนึ่งและสองมาแล้วอย่างน้อยสองถึงสามเดือน เพื่อให้แน่ใจว่าสินค้าตัวนั้นขายได้ต่อเนื่องจริง ไม่ใช่กระแสชั่วคราว

ระหว่างทำแต่ละขั้น ให้คุณสังเกตตัวชี้วัดง่ายๆ คือจำนวนลูกค้าที่พิมพ์ชื่อแบรนด์ตอนทักแชท และจำนวนคนที่แท็กชื่อแบรนด์ตอนรีวิว ถ้าตัวเลขนี้ขยับขึ้นหลังทำขั้นหนึ่งหรือขั้นสอง ค่อยลงทุนขั้นถัดไปอย่างมั่นใจขึ้น

สัญญาณที่บอกว่าควรรอไปก่อน

มีบางสถานการณ์ที่คุณควรพักเรื่องทำแบรนด์ไว้ก่อน แล้วโฟกัสเรื่องอื่นที่ส่งผลต่อยอดขายมากกว่า

ถ้าสินค้าหลักของร้านยังเปลี่ยนบ่อย เดือนนี้ขายเสื้อ เดือนหน้าขายกระเป๋า ยังไม่เจอสินค้าที่ขายซ้ำได้ต่อเนื่อง การทำแบรนด์ตอนนี้เหมือนตั้งชื่อให้บ้านที่ยังไม่ได้วางฐานราก เปลี่ยนสินค้าทีก็ต้องคิดใหม่ว่าแบรนด์นี้ยังเข้ากับของที่ขายอยู่ไหม

ถ้ากำไรต่อชิ้นยังบางมาก การเติมต้นทุนแบรนด์เข้าไปอาจทำให้ขายแล้วไม่เหลือกำไรเลย ก่อนทำแบรนด์ควรทำให้ตัวเลขต้นทุนต่อชิ้นชัดเจนก่อน แล้วดูว่ามีที่ว่างพอให้เพิ่มต้นทุนบรรจุภัณฑ์ได้โดยไม่ต้องขึ้นราคาแรงเกินไป

ถ้าร้านยังตอบแชทไม่ทัน แพ็กของช้า หรือของหายบ่อย ปัญหาพวกนี้ทำร้ายความน่าเชื่อถือมากกว่าการไม่มีโลโก้เสียอีก ลูกค้าจำร้านในแง่ลบจากประสบการณ์แย่ได้เร็วกว่าจำแบรนด์ในแง่ดีจากกล่องสวย แก้เรื่องหลังบ้านให้เรียบร้อยก่อน แล้วค่อยมาทำแบรนด์ทีหลัง

ของจริงจากหน้าร้าน

ลองดูตัวอย่างสมมติของร้านขายสบู่สมุนไพร ขายเดือนละประมาณสี่หมื่นบาท ราคาต่อชิ้น 120 บาท ต้นทุนสินค้า 45 บาทต่อชิ้น ขายเฉลี่ยเดือนละ 333 ชิ้น

ตัวเลขในตารางเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ตัวเลขรับประกัน แต่สังเกตว่าถ้าทำกล่องพิมพ์ลายเต็มโดยยังขายราคาเดิม 120 บาท กำไรต่อชิ้นลดลงจาก 75 เหลือ 63 บาททันที

สิ่งที่ทำให้การลงทุนนี้คุ้ม คือการขึ้นราคาควบคู่ไปด้วย ถ้าร้านนี้ขึ้นราคาเป็น 140 บาทหลังมีกล่องแบรนด์ตัวเอง กำไรต่อชิ้นจะเป็น 140 ลบ 45 ลบ 12 เท่ากับ 83 บาท สูงกว่าตอนไม่ทำแบรนด์ 8 บาทต่อชิ้น

เอาเงินลงทุนก้อนแรก 8,000 บาท หารด้วยส่วนต่างกำไรที่เพิ่มขึ้น 8 บาทต่อชิ้น เท่ากับต้องขายเพิ่ม 1,000 ชิ้นถึงจะคืนทุนก้อนนี้ ที่ยอดขายเดือนละ 333 ชิ้น ใช้เวลาประมาณสามเดือน หลังจากนั้นทุกชิ้นที่ขายได้คือกำไรที่เพิ่มขึ้นจริงจากการทำแบรนด์

จุดที่คนพลาดบ่อย

พลาดข้อแรก สั่งกล่องพิมพ์ลายจำนวนเยอะตั้งแต่ครั้งแรก โดยไม่ทดสอบด้วยสติกเกอร์ก่อน ถ้าสินค้าตัวนั้นขายไม่ตามคาด กล่องที่พิมพ์ชื่อแบรนด์ตายตัวใช้กับสินค้าอื่นไม่ได้ กลายเป็นสต๊อกค้างที่ขายต่อก็ไม่ได้ ทิ้งก็เสียดาย

พลาดข้อที่สอง เปลี่ยนชื่อแบรนด์หรือโลโก้บ่อยเกินไป พอเห็นชื่อเดิมดูไม่ทันสมัยก็เปลี่ยนใหม่ทุกไม่กี่เดือน ลูกค้าที่เริ่มจำชื่อได้ต้องมาจำใหม่อีกรอบ ความน่าเชื่อถือที่สะสมมาต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ทุกครั้ง

พลาดข้อที่สาม ทำแบรนด์แล้วลืมขึ้นราคา ลงทุนค่าออกแบบและบรรจุภัณฑ์ไปแล้ว แต่ยังตั้งราคาขายเท่าเดิม ต้นทุนต่อชิ้นที่เพิ่มขึ้นไปกินกำไรตรงๆ โดยที่ร้านไม่ได้อะไรกลับมาชดเชยเลย

สรุปสั้น ๆ

คืนนี้ให้คุณเปิดประวัติแชทหรือออเดอร์ย้อนหลังสามเดือน นับดูว่ามีลูกค้ากี่คนที่ซื้อซ้ำโดยไม่ต้องมีโปรลดราคา

ถ้าตัวเลขนั้นเริ่มสูง ให้ลองทำแบรนด์ขั้นที่หนึ่งก่อน คือทำชื่อร้านกับโลโก้ให้นิ่งในทุกช่องทาง ใช้งบไม่เกินหลักพัน

อย่าเพิ่งสั่งกล่องพิมพ์ลายเต็มรูปแบบจนกว่าจะเห็นลูกค้าเริ่มพูดถึงชื่อแบรนด์ในแชทหรือรีวิวด้วยตัวเอง

ทำแบรนด์คุ้มไหมไม่ได้วัดจากความสวยของกล่อง แต่วัดจากตัวเลขที่คุณนับได้จริงจากร้านตัวเอง