หาแหล่งของไม่ให้โดนหลอก เช็กก่อนโอนเงินทุกครั้ง

เห็นโพสต์ในกลุ่มขายส่ง เสื้อผ้าแบบเดียวกับที่ขายอยู่ตอนนี้ แต่ราคาส่งถูกกว่าที่เคยซื้อเกือบครึ่ง เจ้าของเพจตอบไว ส่งรูปสินค้ามาให้ดูสิบกว่ารูป แล้วบอกว่าต้องโอนมัดจำก่อนถึงจะล็อกราคานี้ได้ เพราะของเหลือน้อยมาก

คุณโอนไปสามพันบาท เจ้าของเพจอ่านข้อความ แล้วก็เงียบไปเลย

เช็กเพจอีกครั้งถึงสังเกตว่าเพิ่งเปิดมาได้ไม่ถึงสองอาทิตย์ รูปโปรไฟล์เป็นรูปเดียวกับที่ร้านอื่นเคยใช้

เรื่องแบบนี้ไม่ได้เกิดกับมือใหม่เท่านั้น แม่ค้าที่ขายมาหลายปีก็โดนได้เหมือนกัน เพราะคนหลอกรู้ดีว่าจังหวะที่คนขายกำลังหาของถูกเพื่อเพิ่มกำไร คือจังหวะที่ใจร้อนที่สุด

ทำไมแม่ค้าถึงโดนหลอกซ้ำแล้วซ้ำอีก

คนหลอกไม่ได้อาศัยความโลภอย่างเดียว เขาอาศัยความเร่งรีบ คำว่า "ของเหลือน้อย" หรือ "ราคานี้วันนี้วันเดียว" ทำหน้าที่ตัดเวลาคิดของคุณออกไป พอไม่มีเวลาคิด ขั้นตอนตรวจสอบที่ควรทำก็ถูกข้ามไปด้วย

อีกเหตุผลคือแม่ค้าส่วนใหญ่ไม่มีขั้นตอนตรวจสอบซัพพลายเออร์ที่ทำเป็นประจำ พอเจอเพจใหม่ที่ดูน่าเชื่อถือ ก็ตัดสินใจจากความรู้สึกล้วน ๆ ไม่ได้เทียบกับเกณฑ์อะไรเลย ปัญหาจึงไม่ได้อยู่ที่ใครฉลาดหรือไม่ฉลาด แต่อยู่ที่มีระบบเช็กหรือไม่มี รวมทั้งเราเองตอนแรกก็เคยข้ามขั้นตอนนี้เพราะรีบเหมือนกัน

คนหลอกบางรายไม่ได้ตั้งใจโกงตั้งแต่แรกด้วยซ้ำ บางเพจรับออเดอร์ไปเกินกำลังที่มี พอผลิตไม่ทันก็เงียบหายแทนที่จะแจ้งลูกค้า ผลลัพธ์ที่ปลายทางเหมือนกันคือเงินหายและของไม่มา ต่อให้เจตนาต่างกัน สิ่งที่คุณป้องกันได้เหมือนกันคือไม่ปล่อยเงินก้อนใหญ่ออกไปทั้งหมดในครั้งเดียว

เช็กตัวตนซัพพลายเออร์ก่อนคุยเรื่องราคา

ก่อนพิมพ์คำว่า "สนใจค่ะ" ให้ทำสามอย่างนี้ก่อน ใช้เวลารวมไม่ถึงสิบนาที

อย่างแรก ดูอายุเพจหรือบัญชี กดเข้าไปที่ "ข้อมูลเพจ" หรือ "เกี่ยวกับ" แล้วดูวันที่สร้างเพจ เพจที่เปิดมาไม่ถึงหนึ่งเดือนแล้วเริ่มขายส่งจำนวนมากทันที ให้ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อน ร้านขายส่งจริงมักมีประวัติการโพสต์ต่อเนื่องมาเป็นปี ไม่ใช่โพสต์ถี่ ๆ แค่ไม่กี่วันแล้วเงียบหาย

อย่างที่สอง ค้นรูปสินค้าย้อนกลับ เอารูปสินค้าที่เขาส่งมา กดค้างแล้วเลือกค้นหาด้วยรูปภาพผ่านเบราว์เซอร์ในมือถือ ถ้ารูปเดียวกันโผล่อยู่ในหลายเพจที่ไม่เกี่ยวข้องกันเลย หรือโผล่ในเว็บขายส่งจีนที่คนละราคา แปลว่าเขาอาจไม่มีของจริงอยู่ในมือ แค่ก๊อปรูปมาลงรอปิดการขาย

อย่างที่สาม ขอที่อยู่โกดังหรือที่ตั้งร้านจริง ร้านที่มีของจริงตอบที่อยู่ได้ทันทีโดยไม่อึกอัก ถ้าขอที่อยู่แล้วเขาเลี่ยงตอบ หรือบอกว่า "ส่งตรงจากโรงงานไม่มีหน้าร้าน" ให้ถามต่อว่าโรงงานอยู่จังหวัดไหน ถ้ายังตอบไม่ได้อีก ให้หยุดคุยเรื่องราคาไว้ก่อน

ถ้าจะสั่งจำนวนมากจริงจัง ขอวิดีโอคอลดูสต๊อกสด ไม่ต้องเกรงใจ บอกตรง ๆ ว่าอยากเห็นโกดังผ่านวิดีโอคอลสักสองสามนาทีก่อนโอนเงินก้อนใหญ่ ร้านที่มีของจริงจะนัดเวลาให้ดูได้ไม่ยาก ส่วนคนหลอกมักหาข้ออ้างเลื่อนไปเรื่อย ๆ หรือเงียบหายไปเลยตั้งแต่ขอดู

ถามคำถามที่คนหลอกตอบไม่ได้

คนหลอกเตรียมบทพูดเรื่องราคาและโปรโมชั่นมาอย่างดี แต่มักตอบคำถามเชิงลึกเกี่ยวกับตัวสินค้าไม่ได้ เพราะไม่เคยจับของจริงเลยสักชิ้น

ลองใช้ชุดคำถามนี้ ก๊อปไปพิมพ์ได้เลย

"ผ้าที่ใช้เป็นเนื้อไหน หนักกี่กรัมต่อตารางเมตรคะ" ใช้กับเสื้อผ้า

"ตอนนี้มีสต๊อกที่โกดังกี่ตัวคะ ขอดูรูปสต๊อกจริงได้ไหมคะ ไม่ใช่รูปแคตตาล็อก"

"สั่งขั้นต่ำกี่ชิ้นคะ ถ้าสั่งสิบชิ้นแบบคละสีได้ไหมคะ"

"ถ้าของไม่ตรงปกตอนได้รับ เงื่อนไขเปลี่ยนคืนเป็นยังไงคะ"

"เคยส่งของให้ร้านไหนในไทยมาก่อนบ้างคะ ขอชื่อร้านไว้อ้างอิงได้ไหมคะ"

ร้านขายส่งจริงตอบคำถามพวกนี้ได้เป็นธรรมชาติ อาจไม่รู้ทุกตัวเลขในทันที แต่จะไปเช็กแล้วตอบกลับมาให้ ส่วนคนหลอกส่วนใหญ่จะเงียบไปพักหนึ่ง แล้ววกกลับมาที่เรื่องราคาและโปรโมชั่นเหมือนเดิม โดยไม่ตอบคำถามที่ถามไปเลยสักข้อ

คำถามสุดท้ายเรื่องร้านอ้างอิงสำคัญมาก เพราะถ้าเขาให้ชื่อร้านมาจริง คุณติดต่อร้านนั้นถามตรง ๆ ได้ว่าเคยสั่งแล้วได้ของตรงปกไหม ส่งตรงเวลาไหม ร้านที่มีลูกค้าเก่าจริงจะไม่กลัวให้เช็ก ส่วนร้านที่ไม่มีลูกค้าเก่าจริงมักบ่ายเบี่ยงคำถามนี้มากที่สุดในบรรดาคำถามทั้งหมด

สั่งตัวอย่างก่อนสั่งจำนวนมากเสมอ

กติกาที่ใช้ได้กับซัพพลายเออร์ทุกเจ้าที่ยังไม่เคยสั่งด้วยมาก่อนคือ สั่งตัวอย่างก่อนเสมอ ไม่ว่าราคาส่งจะถูกใจแค่ไหน

สั่งตัวอย่างสองถึงสามชิ้น จ่ายเต็มราคาไม่ต้องต่อรอง เพราะเป้าหมายรอบนี้ไม่ใช่กำไร แต่คือการพิสูจน์ว่าของมีจริงและตรงปก

ตอนของมาถึง เช็กสามจุดนี้ก่อนสั่งจำนวนมาก

• สีและวัสดุตรงกับรูปที่ส่งมาไหม ถ่ายรูปเทียบกันไว้เป็นหลักฐาน
• งานตัดเย็บหรือคุณภาพงานสม่ำเสมอไหม ลองดูตะเข็บ รอยต่อ หรือจุดที่มักมีตำหนิ
• ระยะเวลาส่งจริงตรงกับที่บอกไว้ไหม ถ้าบอกว่าสามวันถึงแต่ใช้เวลาสิบวัน ให้คิดว่าเวลาส่งจริงตอนสั่งจำนวนมากจะยิ่งช้ากว่านี้

ถ้าผ่านทั้งสามจุดถึงค่อยเจรจาสั่งจำนวนมาก ต้นทุนตัวอย่างสองสามร้อยบาทที่เสียไป ถูกกว่าเงินมัดจำหลักหมื่นที่อาจสูญไปทั้งก้อนมาก

ซัพพลายเออร์บางเจ้าเสนอหักค่าตัวอย่างคืนให้ถ้าสั่งจำนวนมากตามมา ให้ถามไว้ตั้งแต่ต้นว่ามีเงื่อนไขนี้ไหม จะได้ไม่รู้สึกว่าเสียเงินฟรี แต่ต่อให้ไม่มีเงื่อนไขนี้ก็ยังคุ้มที่จะสั่งตัวอย่างอยู่ดี เพราะสิ่งที่ซื้อมาไม่ใช่แค่สินค้า แต่คือความมั่นใจก่อนโอนเงินก้อนใหญ่

จ่ายเงินให้ปลอดภัยขึ้นด้วยการแบ่งงวด

ซัพพลายเออร์ที่ยืนยันขอโอนเต็มจำนวนก่อนส่งของ โดยไม่ยอมแบ่งจ่าย คือจุดที่ต้องระวังที่สุด เพราะพอโอนครบแล้ว อำนาจต่อรองทั้งหมดอยู่ที่เขาฝ่ายเดียว

วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือแบ่งจ่ายเป็นสองงวด งวดแรกมัดจำ 30 เปอร์เซ็นต์ตอนสั่ง งวดที่สองอีก 70 เปอร์เซ็นต์ตอนของพร้อมส่งและมีรูปหรือคลิปยืนยันว่าแพ็กของเรียบร้อยแล้ว

ตัวอย่างตัวเลข สั่งของมูลค่ารวม 10,000 บาท มัดจำงวดแรก 3,000 บาท ถ้าเขาหายไปหลังรับมัดจำ ความเสียหายอยู่ที่ 3,000 บาท ไม่ใช่ 10,000 บาทเต็มก้อน ส่วนงวดที่สองจ่ายหลังเห็นรูปของจริงพร้อมเลขติดตามพัสดุ ไม่ใช่แค่คำสัญญาว่า "กำลังแพ็กอยู่ค่ะ"

ถ้าเป็นซัพพลายเออร์รายใหม่ที่ยังไม่เคยสั่งด้วย ให้เลือกช่องทางโอนที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ อย่าโอนเข้าบัญชีส่วนบุคคลที่ชื่อไม่ตรงกับชื่อร้านหรือชื่อที่แจ้งไว้ ถ้าชื่อบัญชีเป็นคนละชื่อกับที่คุยด้วยตลอด ให้ถามตรง ๆ ว่าทำไมชื่อไม่ตรงกัน

เก็บใบเสร็จหรือสลิปโอนทุกงวดไว้เป็นไฟล์เดียวกัน ตั้งชื่อไฟล์ให้ค้นง่าย เช่น ชื่อร้านบวกวันที่โอน ถ้าใช้แอปธนาคารที่มีช่องบันทึกโน้ตแนบสลิปได้ ให้ใส่ชื่อสินค้าและจำนวนที่สั่งไว้ด้วย เผื่อวันหลังต้องอ้างอิงย้อนหลังจะได้ไม่ต้องไล่หาในแชท

สัญญาณเตือนที่ต้องหยุดทันที

บางสัญญาณไม่ต้องเช็กอะไรเพิ่ม พอเจอแล้วให้หยุดคุยเรื่องเงินทันที

• เร่งให้โอนภายในไม่กี่ชั่วโมง อ้างว่าของจะหมดหรือราคาจะขึ้น
• ไม่มีเบอร์โทรที่โทรติด มีแต่แชทเท่านั้น และเลี่ยงการคุยผ่านเสียงหรือวิดีโอคอลตลอด
• ขอให้โอนเข้าบัญชีชื่อคนละคนหลายครั้งในการคุยครั้งเดียวกัน
• ไม่มีรีวิวจากลูกค้าจริง หรือรีวิวที่มีล้วนเป็นข้อความสั้น ๆ ซ้ำกันคล้ายเขียนเอง
• ปฏิเสธการส่งตัวอย่างก่อน โดยอ้างว่า "ไม่คุ้มค่าส่ง" ทั้งที่ลูกค้าเสนอจ่ายเต็มราคาแล้ว
• เปลี่ยนราคาไปมาในการคุยครั้งเดียวกัน หรือให้ราคาต่างกันกับลูกค้าคนละคนอย่างไม่มีเหตุผล

ถ้าเจอสัญญาณพวกนี้แม้แค่ข้อเดียว ให้ถือว่าเป็นเหตุผลพอที่จะเดินออกจากดีลนั้น ต่อให้ราคาที่เสนอมาดีแค่ไหนก็ตาม ของถูกที่หายไปพร้อมเงินมัดจำ ไม่ใช่ของถูกที่คุ้มค่า

ของจริงจากหน้าร้าน

ลองดูตัวอย่างสมมติของแม่ค้าที่กำลังตัดสินใจสั่งของจากซัพพลายเออร์รายใหม่ มูลค่าออเดอร์รวม 10,000 บาท เทียบสามวิธีจ่ายเงิน

ตัวเลขในตารางเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว แต่หลักการที่ใช้ได้จริงคือ ยิ่งไม่รู้จักซัพพลายเออร์มาก่อน ยิ่งต้องลดเงินก้อนแรกที่เสี่ยงให้เล็กที่สุด แล้วค่อยขยับขึ้นเมื่อเขาพิสูจน์ตัวเองผ่านแล้ว

แม่ค้าหลายคนข้ามขั้นตอนสั่งตัวอย่างเพราะรู้สึกว่าเสียเวลา แต่ถ้าเทียบกับเวลาที่ต้องเสียไปตามทวงเงินคืนหลังโดนหลอก ค่าส่งตัวอย่างสองสามร้อยบาทถือว่าคุ้มมาก

ลองดูอีกด้านหนึ่ง สมมติสั่งของจากซัพพลายเออร์ที่ไม่ผ่านการเช็กเลย มูลค่า 15,000 บาท โอนเต็มจำนวนแล้วของไม่มาจริง ความเสียหายคือ 15,000 บาทเต็ม บวกเวลาที่ต้องใช้ตามเรื่อง แจ้งความ รอผลจากธนาคาร ซึ่งบางเคสใช้เวลาเป็นเดือนและได้เงินคืนไม่เต็มจำนวน เทียบกับการเสียเวลาสิบนาทีเช็กตัวตนบวกค่าตัวอย่างสองสามร้อยบาท ต้นทุนที่ป้องกันได้ต่างกันมาก

จุดที่คนพลาดบ่อย

พลาดข้อแรก เชื่อเพราะเห็นยอดผู้ติดตามเยอะ ยอดไลก์และผู้ติดตามซื้อได้ ไม่ได้แปลว่าของมีจริงหรือส่งจริง ให้ดูที่คอมเมนต์ใต้โพสต์แทน โดยเฉพาะคอมเมนต์ที่มีรูปสินค้าจริงจากลูกค้า ไม่ใช่แค่คำว่า "สวยจัง" หรือ "น่ารักมาก"

พลาดข้อที่สอง ผ่อนปรนขั้นตอนตรวจสอบให้ซัพพลายเออร์ที่เคยสั่งด้วยมาก่อน ร้านที่เคยส่งของตรงมาสิบครั้ง ก็ยังเปลี่ยนพฤติกรรมได้ในครั้งที่สิบเอ็ด ถ้าออเดอร์ครั้งไหนมูลค่าสูงกว่าปกติมาก ให้กลับมาใช้ขั้นตอนแบ่งจ่ายเหมือนตอนเริ่มคุยกันใหม่ ๆ

พลาดข้อที่สาม ไม่เก็บหลักฐานการคุยและการโอน แคปหน้าจอบทสนทนา ใบเสร็จโอนเงิน และรูปสินค้าที่ตกลงกันไว้ทุกครั้ง ถ้าเกิดปัญหาจริง หลักฐานพวกนี้ใช้แจ้งความหรือขอความช่วยเหลือจากธนาคารได้

สรุปสั้น ๆ

คืนนี้เลือกทำอย่างเดียวก่อนก็พอ เปิดแชทกับซัพพลายเออร์ที่กำลังคุยอยู่ตอนนี้ แล้วเช็กสามอย่าง อายุเพจ ที่อยู่โกดังจริง และรูปสต๊อกจริง

ถ้ายังไม่เคยสั่งกับเจ้านี้มาก่อน ให้ขอสั่งตัวอย่างก่อนออเดอร์ใหญ่ทุกครั้ง ไม่ว่าราคาจะถูกใจแค่ไหน

ทำแค่นี้ ความเสี่ยงที่เงินจะหายไปทั้งก้อนจะลดลงมาก โดยที่ยังหาของถูกและดีได้เหมือนเดิม