ถ่ายรูปขนมในถุงใสไม่ให้แสงสะท้อนจนเห็นแต่รอยยับ

ถ่ายรูปข้าวเกรียบทุเรียนที่เพิ่งแพ็กเสร็จ ยกโทรศัพท์ขึ้นส่อง เปิดแฟลชเพราะห้องมืด กดถ่าย เปิดดูรูปในจอ เห็นแต่แผ่นสีขาวโพลนตรงกลางถุง มองไม่เห็นตัวขนมด้วยซ้ำ

ลองขยับมุมใหม่ แสงหายไปจากตรงกลาง แต่ไปโผล่มุมขวาบนแทน แถมเห็นรอยยับของถุงเป็นเส้นสีขาวพาดขวางทั้งภาพ เหมือนถุงเก่าเก็บมานาน ทั้งที่เพิ่งซีลออกจากเครื่องเมื่อกี้นี้เอง

ลองสิบรูปก็ยังเจอปัญหาเดิม ถุงใสเป็นแบบนี้ทุกครั้งที่ถ่าย ไม่ว่าจะเป็นข้าวเกรียบ กล้วยตาก หรือผงปรุงรส

ปัญหานี้ไม่ได้อยู่ที่กล้อง และไม่ได้อยู่ที่คุณถ่ายรูปไม่เก่ง พลาสติกใสมันสะท้อนแสงตามธรรมชาติของมันอยู่แล้ว ต้องรู้วิธีคุมแสงให้มันเชื่องก่อน ถึงจะถ่ายออกมาสวย

ทำไมถุงพลาสติกใสถึงสะท้อนแสงจนเห็นแต่รอยยับ

ผิวพลาสติกใสมีความมันวาวคล้ายกระจกบาง ๆ เวลาแสงตกกระทบตรง ๆ แสงจะสะท้อนกลับเข้าเลนส์กล้องทันที กลายเป็นจุดขาวโพลนหรือแถบสว่างจ้าที่กลบภาพสินค้าข้างในจนมองไม่เห็น

ยิ่งถุงมีรอยยับ รอยพับ หรือรอยจากการซีลปิดปากถุง ผิวพลาสติกตรงนั้นจะไม่เรียบเป็นระนาบเดียว แสงที่ตกกระทบจึงสะท้อนกระจายไปหลายทิศทาง บางจุดสว่างจ้า บางจุดมืดเป็นเงา ทำให้ภาพดูรกและขนมข้างในดูไม่น่ากิน

อีกสาเหตุที่หลายคนพลาดกัน รวมทั้งเราเองตอนแรก คือคิดว่าแสงแรงจะช่วยให้ภาพชัดขึ้น ความจริงตรงข้ามกัน ยิ่งแสงแรงและตกกระทบตรง ยิ่งสะท้อนแรงตาม ถุงพลาสติกใสต้องการแสงที่นุ่มและเฉียง ไม่ใช่แสงตรงและจ้า

ถุงแต่ละแบบก็สะท้อนไม่เท่ากันด้วย ถุงเคลือบมันวาวสูงอย่างซองขนมโรงงานจะสะท้อนแรงกว่าถุงพลาสติกใสธรรมดาที่ใช้แพ็กเองที่บ้าน เพราะฉะนั้นวิธีตั้งไฟที่ใช้ได้กับถุงหนึ่งแบบ อาจต้องปรับมุมนิดหน่อยเมื่อเปลี่ยนไปถ่ายถุงอีกแบบ ไม่มีสูตรตายตัวที่ใช้ได้กับทุกถุงร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่หลักการเรื่องแสงนุ่มกับมุมเฉียงยังใช้ได้เสมอ

รีดถุงให้ตึงก่อนถ่าย ไม่ใช่ปล่อยให้ยับตามธรรมชาติ

ก่อนพูดเรื่องแสง ต้องจัดการที่ตัวถุงก่อน เพราะถุงยับคือต้นเหตุที่ทำให้แสงสะท้อนกระจายเป็นหย่อม ๆ ต่อให้คุมแสงเก่งแค่ไหน ถุงยับก็ยังทำให้ภาพดูไม่เรียบร้อยอยู่ดี

วิธีง่ายที่สุดคือใส่ของให้เต็มถุงพอดี ไม่แน่นจนถุงตึงเป็นลูกโป่ง และไม่หลวมจนของไหลไปกองมุมเดียว ถุงที่มีของกระจายเต็มพื้นที่จะตึงเป็นระนาบเรียบ แสงจึงสะท้อนไปทิศทางเดียวกัน ควบคุมง่ายกว่าถุงที่ยับย่น

ถ้าถุงมีรอยยับจากการเก็บ ให้ใช้มือรีดเบา ๆ จากกลางถุงไล่ออกไปขอบ ก่อนวางบนพื้นถ่ายรูป หรือถ้าเป็นถุงซีลปากแล้ว ให้จัดมุมกล้องเลี่ยงตำแหน่งรอยซีลแทน อย่าพยายามรีดรอยซีลเพราะมันจะไม่หายและอาจทำให้ถุงฉีก

สำหรับถุงที่ยับมากจริง ๆ เช่น ถุงกล้วยตากที่ของไม่สม่ำเสมอ ให้วางถุงนอนราบกับพื้น แล้วใช้มือกดขอบถุงเบา ๆ ให้แนบพื้นทั้งแผ่น จะช่วยลดรอยยับได้มากกว่าถือถุงถ่ายลอย ๆ กลางอากาศ

เปลี่ยนแสงตรงให้เป็นแสงกระจาย ก่อนแสงจะถึงถุง

หัวใจของการถ่ายถุงใสคือทำให้แสงนุ่มลงก่อนที่จะตกกระทบพลาสติก แสงนุ่มจะสะท้อนแบบกระจายทั่วผิว ไม่รวมเป็นจุดสว่างจ้าจุดเดียว

ถ้าถ่ายใกล้หน้าต่างตอนกลางวัน อย่าให้ถุงโดนแสงแดดตรง ๆ ให้ใช้ผ้าขาวบางหรือกระดาษไขบังหน้าต่างไว้ก่อน แสงที่ลอดผ่านผ้าจะกระจายตัวนุ่มขึ้นทันที สังเกตง่าย ๆ คือถ้ามองไปที่ผ้าแล้วไม่เห็นเงาแดดเป็นก้อนชัด แสดงว่าแสงกระจายดีแล้ว

ถ้าถ่ายตอนกลางคืนหรือในร้านที่แสงน้อย อย่าเปิดแฟลชมือถือยิงตรงเข้าถุง เพราะแฟลชคือแสงจุดเดียวที่แรงมาก สะท้อนเป็นจุดขาวแน่นอน ให้ใช้โคมไฟตั้งโต๊ะแทน แล้วเอากระดาษ A4 หรือถุงพลาสติกขาวขุ่นคลุมหน้าโคมไฟไว้ แสงจะนุ่มลงทันทีโดยไม่ต้องซื้ออุปกรณ์เพิ่ม

อีกวิธีที่ได้ผลกับร้านที่ไม่มีอุปกรณ์อะไรเลย คือถ่ายในที่ร่มนอกบ้านตอนเช้าหรือเย็น ช่วงที่แดดไม่แรงตรง ๆ แสงตอนนั้นกระจายอยู่แล้วตามธรรมชาติ ไม่ต้องกางผ้าอะไรเพิ่ม

วางไฟเฉียง ไม่ใช่วางตรงหน้าถุง

ต่อให้แสงนุ่มแล้ว ถ้าตำแหน่งไฟยังอยู่ตรงหน้าถุงพอดี ก็ยังมีโอกาสสะท้อนเข้าเลนส์ได้อยู่ หลักการง่าย ๆ คือมุมที่แสงตกกระทบ กับมุมที่กล้องมอง ต้องไม่ใช่มุมเดียวกัน

ให้วางไฟหรือหันถุงเข้าหาหน้าต่างในมุมเฉียงประมาณ 45 องศา ไม่ใช่วางตรงหน้าถุงเป๊ะ ๆ แล้วถือกล้องถ่ายจากด้านหน้าตรง ๆ เหมือนเดิม ลองขยับไฟไปทางซ้ายหรือขวาทีละนิด พร้อมมองผ่านจอมือถือไปด้วย จะเห็นจุดสะท้อนขาวค่อย ๆ เคลื่อนออกจากตัวสินค้า

ถ้าขยับไฟไม่ได้เพราะเป็นแสงจากหน้าต่างบานเดียว ให้ขยับตัวถุงหรือขยับกล้องแทน หมุนถุงไปทางซ้ายขวาทีละน้อย หรือเอียงกล้องขึ้นลงเล็กน้อยจากมุมตรง ๆ วิธีนี้ใช้ได้ผลพอกันเพราะสิ่งที่ต้องเปลี่ยนคือมุมระหว่างแสง ถุง และเลนส์ ไม่จำเป็นต้องเป็นการขยับไฟเสมอไป

เทคนิคที่ช่วยได้อีกอย่างคือยกกล้องให้สูงกว่าถุงเล็กน้อย แล้วก้มถ่ายลงมาแบบเฉียง 30-45 องศา แทนการถ่ายระดับสายตาตรง ๆ มุมเฉียงจากด้านบนมักเลี่ยงแสงสะท้อนได้ง่ายกว่า และยังเห็นรูปทรงของขนมในถุงชัดขึ้นด้วย

ถ้าจุดสะท้อนยังไม่หายสักที ลองใช้ตัวเองหรือกระดาษสีเข้มบังแสงบางส่วนที่ตกกระทบถุงตรงจุดที่สะท้อน วิธีนี้ช่างภาพเรียกว่าการกันแสง ทำได้ง่าย ๆ ด้วยการยืนบังแสงส่วนหนึ่งไว้ หรือถือกระดาษดำไว้เหนือมุมที่สะท้อนโดยไม่ให้เข้าเฟรมภาพ จุดขาวจ้าจะจางลงทันทีโดยไม่ต้องขยับไฟหรือขยับถุงเลย

ใช้พื้นหลังสีเข้มตัดกับแสงสะท้อน

พื้นหลังก็มีผลกับความสะท้อนของถุงเหมือนกัน เพราะพลาสติกใสไม่ได้สะท้อนแค่แสงจากไฟ แต่สะท้อนสีของสิ่งที่อยู่รอบตัวมันด้วย

ถ้าถ่ายบนพื้นหลังสีขาวสว่างมาก ผิวถุงจะสะท้อนความขาวนั้นกลับมาเป็นแสงฟุ้งทั่วภาพ ทำให้ควบคุมยากขึ้นไปอีกชั้น ลองเปลี่ยนมาใช้พื้นหลังสีเข้มขึ้นเล็กน้อย เช่น ผ้าสีเทา ไม้สีน้ำตาล หรือกระดาษสีเข้ม จะช่วยตัดแสงสะท้อนฟุ้ง ๆ ออกไป และทำให้จุดสว่างที่ยังเหลืออยู่ดูเป็นไฮไลต์เล็ก ๆ แทนที่จะเป็นแผ่นขาวทั้งดวง

สำหรับร้านขนมที่อยากได้โทนสว่างสะอาดตามสไตล์ร้าน ยังใช้พื้นหลังสีขาวได้อยู่ แต่ให้เลี่ยงพื้นหลังที่เป็นพื้นผิวมันวาวเหมือนกัน เช่น โต๊ะกระจกหรือโต๊ะเคลือบมัน เพราะจะยิ่งเพิ่มแหล่งสะท้อนให้ถุงอีกชั้นหนึ่ง เลือกพื้นผิวด้าน เช่น ผ้า กระดาษ หรือไม้ จะคุมง่ายกว่ามาก

ถ่ายหลายมุมแล้วเทียบเลือก แทนการเดาทีเดียวจบ

ต่อให้ตั้งแสงดีแค่ไหน ถุงพลาสติกยังมีความไม่แน่นอนอยู่เสมอ เพราะรอยยับเล็ก ๆ บนถุงเปลี่ยนตำแหน่งได้ทุกครั้งที่ขยับ วิธีที่ทำให้ได้ภาพสวยแน่นอนที่สุดคือถ่ายหลายมุมแล้วเลือกทีหลัง ไม่ใช่ตั้งกล้องมุมเดียวแล้วหวังว่าจะได้

ลองถ่ายอย่างน้อยห้ามุมต่อสินค้าหนึ่งชิ้น คือมุมตรงจากด้านบน มุมเฉียง 45 องศาจากซ้าย มุมเฉียง 45 องศาจากขวา มุมเฉียงจากด้านบนสูงหน่อย และมุมระดับสายตาเฉียงเล็กน้อย แต่ละมุมใช้เวลาไม่ถึงสิบวินาที รวมกันไม่ถึงหนึ่งนาทีต่อสินค้าหนึ่งชิ้น

เปิดดูรูปทั้งหมดในจอมือถือ เทียบกันตรง ๆ แล้วเลือกภาพที่จุดสะท้อนน้อยที่สุดและเห็นตัวสินค้าชัดที่สุด ไม่ต้องเสียเวลาแก้ไฟใหม่ทุกครั้งที่เจอรอยสะท้อน แค่ขยับมุมถ่ายซ้ำไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะเจอมุมที่ใช้ได้ วิธีนี้เร็วกว่าการพยายามจัดแสงให้สมบูรณ์แบบตั้งแต่ครั้งแรกมาก

ของจริงจากหน้าร้าน

ลองดูตัวอย่างสมมติของร้านขายข้าวเกรียบทุเรียนแพ็กถุงใส ที่ลองถ่ายด้วยวิธีต่างกันสามแบบ นับจำนวนภาพที่ใช้ได้จากสิบภาพที่ถ่ายในแต่ละแบบ

ตัวเลขในตารางเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ตัวเลขรับประกัน แต่ประเด็นที่อยากให้เห็นคือ เวลาที่เพิ่มขึ้นแค่สามนาที เปลี่ยนภาพที่ใช้ได้จาก 2 ภาพเป็น 9 ภาพ จากการถ่ายสิบครั้งเท่ากัน

ลองคิดต่อว่าถ้าร้านมีสินค้าสิบแบบ แต่ละแบบต้องใช้ภาพหน้าปกอย่างน้อยหนึ่งภาพ วิธีแรกอาจต้องถ่ายซ้ำหลายรอบกว่าจะได้ภาพที่ใช้ได้ครบสิบแบบ ในขณะที่วิธีที่สามแทบไม่ต้องถ่ายซ้ำเลย ประหยัดเวลารวมได้มากกว่าที่คิด โดยเฉพาะร้านที่แพ็กของหลายแบบในวันเดียว

สิ่งที่เปลี่ยนไม่ใช่กล้องหรือมือถือรุ่นใหม่ แต่เป็นการจัดการถุงกับแสงก่อนกดชัตเตอร์ ซึ่งทำได้ด้วยของที่มีอยู่แล้วในบ้านทั้งหมด

จุดที่คนพลาดบ่อย

พลาดข้อแรก แก้ที่การแต่งรูปแทนการแก้ที่หน้างาน หลายคนถ่ายรูปมีแสงสะท้อนแล้วพยายามลดความสว่างในแอปแต่งรูปทีหลัง ผลคือภาพทั้งใบมืดลง สินค้าดูหม่นไม่น่ากิน แต่จุดสะท้อนตรงกลางยังคงสว่างจ้าเหมือนเดิม เพราะการแต่งรูปช่วยปรับโทนรวมได้ แต่ไม่ช่วยลบจุดสะท้อนที่เกิดจากมุมแสงผิดตั้งแต่ต้น

พลาดข้อที่สอง ถ่ายในถุงที่ยังไม่ได้จัดของให้เรียบ โดยเฉพาะขนมที่มีชิ้นเล็กชิ้นใหญ่ปนกัน เช่น ข้าวเกรียบหักบ้าง ถ้าใส่ลงถุงแบบไม่จัดเรียง ถุงจะมีส่วนนูนส่วนบุ๋มไม่เท่ากัน ทำให้แสงสะท้อนกระจายเป็นจุด ๆ ทั่วถุง แก้ไม่หายด้วยมุมกล้องอย่างเดียว ต้องกลับไปจัดของในถุงให้เรียบเสมอกันก่อน แล้วค่อยถ่ายใหม่

พลาดข้อที่สาม ใช้แสงจากหลายทิศทางพร้อมกัน เช่น เปิดทั้งไฟเพดานและแฟลชมือถือพร้อมกันเพราะคิดว่ายิ่งสว่างยิ่งดี ผลคือมีจุดสะท้อนสองจุดซ้อนกันบนถุงเดียว แก้ยากกว่าจุดเดียวมาก หลักที่ใช้ได้จริงคือเลือกแหล่งแสงหลักแค่แหล่งเดียว แล้วปิดหรือหรี่แหล่งอื่นที่เหลือ ควบคุมง่ายกว่าและภาพดูเป็นธรรมชาติกว่าด้วย

พลาดข้อที่สี่ ถ่ายทุกสินค้าด้วยระยะห่างเท่ากันหมด ถุงเล็กอย่างซองผงปรุงรสกับถุงใหญ่อย่างข้าวเกรียบกล้วยแผ่นมีขนาดรอยยับไม่เท่ากัน ถ้าใช้ระยะกล้องเดียวกันทุกครั้ง บางถุงจะดูจุดสะท้อนใหญ่เกินสัดส่วน ให้ขยับระยะเข้าออกตามขนาดถุงแต่ละแบบ ถุงเล็กเข้าใกล้ได้มากกว่า ถุงใหญ่ต้องถอยออกแล้วเปลี่ยนมุมเฉียงให้มากขึ้นตาม

สรุปสั้น ๆ

คืนนี้หยิบสินค้าถุงใสที่ขายดีที่สุดของร้านมาลองถ่ายใหม่หนึ่งชิ้นก่อนก็พอ

รีดถุงให้เรียบ จัดของข้างในให้กระจายเต็มถุง แล้วหาแสงนุ่ม ๆ จากหน้าต่างหรือโคมไฟที่คลุมด้วยกระดาษหรือผ้าบาง วางถุงเฉียงกับแสงไม่ตรงหน้า แล้วถ่ายห้ามุมรวดเดียว

เปิดดูทั้งห้าภาพเทียบกัน เลือกภาพที่จุดสะท้อนน้อยที่สุด

ทำแค่นี้กับสินค้าหนึ่งชิ้น คุณจะรู้เองว่ารูปถุงใสไม่จำเป็นต้องมีแสงขาวโพลนกลบสินค้าอีกต่อไป